أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
145
قانون ( فارسى )
5 - قسمت پنجم كه از ساير قسمتها بيشتر و بزرگتر است از هر طرف به زير بغل روى مىآورد و خود به چهار دسته تقسيم مىشود : دسته اول جزو قسمتهائى است كه مفصل كتف را حركت مىدهد و در ماهيچههاى بالاى استخوان سينه متفرق مىشود . دسته دوم در گوشت شل ( غده ) و صفاق زير بغل ( نسج زير بغل ) پراكنده مىشود . دسته سوم از جانب سينه فرود مىآيد و به مراق ( هيپوكندر ) ( نردبان شكم ) مىرسد . دسته چهارم كه بزرگترين آنهاست به سه بخش تقسيم مىگردد : بخشى در ماهيچههاى داخل فرورفتگى كتف و بخشى در ماهيچههاى زير بغل پراكنده مىگردد و بخش سوم كه بزرگتر است از بازو عبور مىكند و بدست مىرسد و آن را ابطى ( زير بغلى ) مىنامند . آنچه از تقسيم شدن اولى كه قسمت آخر آن اينقدر انشعاب دارد باقى مىماند به سوى گردن بالا مىرود و در مسير خود به دو قسمت مىشود كه يكى از آن دو بنام وداج آشكار و ديگرى وداج پنهان ناميده مىشود « 233 » . وداج آشكار كه از ترقوه بالا مىرود دو قسمت مىشود . قسمتى از آن بمحض جدا شدن به سوى جلو و پهلو مىآيد و قسمت ديگر نخست بجلو و پائين و بعدا بالا مىرود و مجددا بر پشت چنبر نمايان مىگردد و آن را دور مىزند و بعد بالا مىرود و بر گردن مىگذرد تا به قسمت اولى مىرسد و با آن مىآميزد و از همين دو قسمت ، وداج آشكار مشهور پيدايش مىيابد . از اين قسمت ، قبل از آنكه با قسمت اولى درآميزد ، دو شاخه جدا مىشود كه يكى بطور عرضى ادامه مىيابد و دو شاخه مزبور در محل فرورفتهاى كه در محل اتصال دو استخوان چنبرى ( ترقوه ) موجود است به هم مىرسند . قسمت دوم كه همان وداج پنهان است بطور مورب به گردن مىرود و بعد از آن هيچيك از شاخههايش بهم نمىرسند . از اين دو جفت وداج ( پنهان و آشكار ) رشتههاى تار عنكبوتى
--> ( 233 ) - سه وريد وداج بنامهاى وريد وداج خارجى ( Extenal Jugular V . ) ، وريد وداج داخلى ( Internal Jugular V . ) و وريد وداج قدامى ( Anterior Jugular V . ) وجود دارد . وريد وداج خارجى از اتحاد وريدهاى خلف فكى و گوشى خلفى بوجود مىآيد . شروع آن از غده بناگوش است و پس از سير نزولى در گردن به وريد تحت ترقوهاى ، وداج داخلى يا بازوئى رأسى مىريزد . وريد وداج داخلى بعنوان پياز فوقانى و از حفره وداجى شروع شده و خون قسمت اعظم سر و گردن را جمعآورى مىنمايد . از اين محل ابتداء در مجاورت شريان كاروتيد اصلى سير نزولى را پيموده و سرانجام به منظور تشكيل وريد بازوئى به وريد تحت ترقوهاى مىپيوندد . وريد وداج قدامى از زير چانه شروع شده و پس از سير نزولى در گردن به وريد وداج خارجى يا تحت ترقوهاى و يا قوس وريدى وداجى مىريزد .